کاربرد های نونیل فنل های اتوکسیله در صنایع مختلف
کاربرد های نونیل فنل های اتوکسیله در صنایع مختلف
نونیل فنول های اتوکسیله تحت نام تجاری KENON، سورفکتانت هایی غیریونی هستند که در آب یونیزه نمی شوند. این محصولات حاصل واکنش بین نونیل فنول و اتیلن اکساید می باشند. نسبت مولی بخش آب دوست ترکیب (اتیلن اکساید) به بخش آب گریز ترکیب (نونیل فنول) متفاوت است. خواص ظاهری نونیل فنول های اتوکسیله وابسته به مرتبه اتوکسیلاسیون است و از حالت شفاف تا نسبتا کدر و مایع بدون رنگ تا جامد سفید رنگ متغیر است. نونیل فنول های تا 6 مول اتوکسیله قابلیت پخش شدن در آب را دارند ولی چندان در آب حلالیت ندارند. نونیل فنول های 7 مول و بیشتر از 7 مول اتوکسیله، در آب و بیشتر حلال های قطبی قابل انحلال هستند. به طور کلی با افزایش تعداد واحدهای اتیلن اکسایدهای متصل به نونیل فنول، مقدار پارامتر HLB ، انحلال پذیری در آب، نقطه ریزش (pour point)، نقطه ابری شدن (cloud point)، چگالی، ویسکوزیته و flash point افزایش می یابد.
با توجه به تعداد واحد های اتیلن اکساید به کار رفته در ساختار نونیل فنول اتوکسیله، این محصول برای حل کردن ترکیبات غیر قطبی در حلال های قطبی و برعکس بسیار مناسب و پرکاربرد است. اکثر نونیل فنول های اتوکسیله کشش سطحی (surface tension) کمی دارند و به سبب این ویژگی به عنوان عامل مرطوب کننده برای شوینده ها، پاک کننده و همگن کننده (dispersion agent) کاربرد دارند. نونیل فنول های با مرتبه اتوکسیلاسیون پایینتر نسبتا آب گریز هستند در حالی که نونیل فنول هایی با مرتبه اتوکسیلاسیون بالاتر در آب بسیار انحلال پذیر هستند. این ترکیبات به طور مرسوم به عنوان عامل شوینده چربی ها و گریس ها در آب و یا به عنوان همگن کننده مواد آلی موجود در ترکیبات بر مبنای آب اپوکسی رزین مانند رنگ ها و لاک ها کاربرد دارند. به دلیل تطابق پذیری و سازگاری بالا، این دسته از محصولات در صنایع مختلف کاربرد دارند و در محصولات بسیاری از قبیل امولسیون های کشاورزی، شوینده ها، ضدعفونی کننده ها، پاک کننده های صنعتی و فلزات، نساجی و فرآیند تولید چرم، رنگ زدایی از کاغذ و محصولات حفاری یافت می شوند. نونیل فنول ها هم چنین در اتر سولفات ها و اتر کربوکسیلات ها و صنایع آرایشی- بهداشتی نیز پرکاربرد است. نونیل فنول ها هم چنین در اتر سولفات ها و اتر کربوکسیلات ها و صنایع آرایشی- بهداشتی نیز پرکاربرد است.
کاربرد نونیل فنول های اتوکسیله
1-صنایع نساجی
نونیل فنول های اتوکسیله به عنوان ماده کمکی و افزودنی در صنایع نساجی کاربرد دارند. خواص مرطوب کنندگی و شویندگی این محصول در بسیاری از فرآیند های مربوط به فراوری پنبه، شست و شو (pre-scouring)، آهارگیری (desizing)، سفید کردن (bleaching)، روان سازی الیاف (fiber lubrication)، تنظیم رنگ (dye leveling) و kier boiling کاربرد دارد. KENON ها به طور گسترده در شوینده های قلیایی یا بازی پشم کاربرد دارند و نقش آن ها شست و شوی پشم و حذف چربی های طبیعی آن می باشد. از سایر خواص کاربردی و مهم این نونیل فنول های اتوکسیله در صنایع نساجی، خاصیت آنتی استاتیکی، امولسیون کنندگی و روان کنندگی آن هاست.
2-محصولات شوینده
عمده مصرف این محصول غیر یونی در شوینده های تجاری و خانگی می باشد. در محصولات خانگی نونیل فنول های اتوکسیله اساسا فرموله شده با مواد دیگر هستند و در محصولات و کاربردهای تجاری، مقدار قابل توجهی از این محصول به صورت تکی یا همراه با محصولات دیگر استفاده می شود.
پاک کننده های بر پایه حلال (solvent-type cleaner) که حاوی 25% یا مقادیر بالاتری از نفت خام تصفیه شده هستند، با استفاده از 10% نونیل فنول 9 مول اتوکسیله و یا مخلوط KENON 6 و 9 مول اتوکسیله فرموله می شوند. این محصولات برای شست و شوی کف، چوب کاری و سایر سطوح کاربرد دارند.
دیگر محصولات خانگی که از این محصولات استفاده می کنند عبارتند از: شیشه شورها، پرده شورها شوینده های دست بدون آب، پاک کننده قوطی فلزی (metal dip cleaner)، bubble bath و صابون های سازگار با آب سخت (hard-water bar soap).
نونیل فنول های اتوکسیله در شوینده های پارچه و لباس، کف و سطوح ساختمانی، وسایل نقلیه و فلزات استفاده می شود. نونیل فنول اتوکسیله به طور معمول کمتر از 5% وزنی فرمولاسیون نهایی را شامل می شوند. مقدار مصرف خانگی محصولات پاک کننده بر پایه ی نونیل فنول در اتحادبه اروپا در راستای قوانین و محدودیت های مرتبط با صنعت، تقریبا برابر صفر است. این توافقات صنعتی، در چند سال آینده باعث کاهش مقدار مصرف پاک کننده های بر پایه نونیل فنول اتوکسیله در مصارف صنعتی خواهد شد.
3-فرآیند های فلزکاری
مشتقات قابل انحلال در آبِ نونیل فنول های اتوکسیله در فرآیند های اسید شویی فلزات (acid pickling operation) مورد استفاده قرار می گیرند و می توانند زنگ زدگی و پوسته های فلزات و استیل را از بین ببرد. علاوه بر این، KENON ها در فرمولاسیون روغن برای تهیه رول های فلزات آهنی و غیر آهنی (rolling-oil formulation)، روغن های برشکاری، روغن های حفاری و روغن سوراخ کردن قابل انحلال و روغن های هیدرولیک بر پایه آب در دستگاه های پرس سنگین کاربرد دارد. روغن برشکاری و حفاری نوعی امولسیون شامل white spirit ، آب و سورفکتانت آب گریز می باشد.
KENON ها در فرآیند تمیزکاری فلزات از جمله تولید آهن و استیل، فسفاته کردن استیل، شست و شوی الکترونیکی برای نقاط تماس فلزی (metal contact) و شست و شوی محصولات فلزی قبل از انبار و ذخیره کردن فلزات استفاده می گردند.
4-کشاورزی
از KENON ها به عنوان عامل مرطوب کننده در فرمولاسیون محصولات شیمیایی – کشاورزی، به منظور افزایش بازدهی اسپری شدن و کاهش مقدار ماده موثره مورد نیاز استفاده می گردد. هم چنین، از نونیل فنول های اتوکسیله به عنوان همگن کننده (dispersant)، امولسیفایر و افزودنی به تانک های اسپری استفاده می شود. این ماده در تهیه دارو های دامی و به عنوان سورفکتانت در تهیه محلول شست و شوی پستان گاو (teat dip) و به عنوان ماده کمکی در کنترل التهاب و ورم پستان دام ها (mastitis) کاربرد دارد.
5-موم و لاستیک سازی
عموما از نونیل فنول های اتوکسیله با درجه اتوکسیلاسیون بالا برای تهیه امولسیون های پلیمری وینیل استات و آکریلات استفاده می شوند. نونیل فنول های اتوکسیله قابل انحلال در آب و با زنجیره کوتاه به عنوان همگن کننده و پایدار کننده در تهیه لاستیک های مصنوعی (سنتزی) کاربرد دارند. پولیش کننده های امولسیونی کف، از هر دو نوع واکس طبیعی و مصنوعی همراه با استفاده از KENON ها تهیه می شوند.
6-ماده افزودنی در صنایع چرم
نونیل فنول اتوکسیله در صنعت چرم به عنوان چربی زدای مرطوب کننده کاربرد دارد.
7-پلیمر های امولسیونی
نونیل فنول های اتوکسیله برای تهیه پوشش های خاص، چسب و fiber bonding به استرهای آکریلیک اضافه می شود. این ترکیبات همانند یک همگن کننده عمل می کنند و سبب پایداری فرمولاسیون می شوند. نونیل فنول اتوکسیله در محلول های پلیمری برای تصفیه آب و فاضلاب کاربرد دارد.
8-رنگ و لاک
سری محصولات KENON در رزین های رنگی پلی وینیل استات و پایدار کننده رزین در آب و روغن استفاده می شود. فرمولاسیون ها عموما شامل %3-%6/0 نونیل فنول اتوکسیله هستند.
9-خمیر پالپ (pulp) و کاغذ
نونیل فنول اتوکسیله در مرطوب کردن فیبرهای خمیر کاغذی و به عنوان pitch control در تهیه خمیر پالپ استفاده می شود.
10-کاربرد های متفرقه
به طور خاص در صنایع نظامی، استر های فسفات نونیل فنول اتوکسیله به عنوان روغن روان کننده گیربکس استفاده می شود. این محصول از تجمع قطعات فلزی در جعبه موتور، کاهش کارآیی و آلودگی آب جلوگیری می نماید. در برخی محصولات آرایشی بهداشتی از نونیل فنول اتوکسیله به عنوان سورفکتانت استفاده می شود و در فیلم های عکاسی به عنوان مرطوب کننده کاربرد دارد. در ترکیب ساختار برخی از محصولات مانند آفت کش ها، پاک کننده های وسایل نقلیه و تجهیزات و مایع غلط گیر که به طور عمومی کاربرد دارند، ممکن است نونیل فنول اتوکسیله استفاده شوند. صنایع شیمیایی به تنهایی مصرف کننده مقدار زیادی از این محصولات هستند که به عنوان ماده حد واسط برای تهیه سولفات ها، فسفات ها و ترکیبات ضد عفونی کننده شامل ید استفاده می شوند.
گریدهای مختلف KENON دارای کاربردهای زیر می باشند:
KENON 4 & 6
– شوینده و همگن کننده قابل انحلال در روغن
– حد واسط شیمیایی برای تهیه استرهای آنیونی
– امولسیون کننده محلول در روغن
– جوهرزدایی (deinking) از کاغذ
KENON 9 & 10
– سورفکتانت برای فرآیند های نساجی
– شوینده الیاف و پارجه
– به عنوان pitch control در تهیه خمیر پالپ
– عامل مرطوب کننده برای دستمال های کاغذی
– سورفکتانت برای کاغذ های تمیز کننده (cleaning paper) و نمد های ماشینی (machine felts)
– عامل مرطوب کننده و نفوذکننده (penetrating agent) در تولید چرم
– به عنوان سورفکتانت در فرمولاسیون شوینده های سبک و سنگین
– عامل مرطوب کننده در شوینده های اسیدی
– عامل مرطوب کننده برای شوینده های caustic
KENON 30 & 40
– امولسیفایر برای پلیمرهای وینیل استات و آکریلات
– کمک کننده رنگ رزی و یکنواخت کننده رنگ (dyeing assistant and leveling agent)
– پخش کننده صابون آهکی در فرمولاسیون های جامد
– سورفکتانت مقاوم به دماهای بالا و الکترولیت های قوی
-استفاده در صنایع مختلف مانند شوینده ها، ضدعفونی کننده ها، پاک کننده های صنعتی و فلزی، نساجی و رنگ زدایی از کاغذ